Chưa bao giờ vấn đề chọn trường cho con lại gây căng thẳng đối với phụ huynh như bây giờ. Chọn trường Việt Nam (VN) hay trường quốc tế - học trường quốc tế, liệu con mình có bị lai căng không? Còn học trường trong nước thì làm sao con mình trở thành công dân toàn cầu?...
Tại TP.HCM, nhiều năm trở lại đây, các trường quốc tế, trường có yếu tố nước ngoài “mọc lên như nấm”. Để có một chỗ học ở đây, phụ huynh không cần phải chuyển hộ khẩu, không cần phải nhờ đến “thư tay” như ở các trường điểm, trường chất lượng cao trên địa bàn thành phố mà chỉ cần có tiền…

Phụ huynh khóc vì… công dân toàn cầu
ThS. Trịnh Xuân Khanh - Giám đốc Chương trình Đào tạo & Phát triển kỹ năng mềm Trung tâm UNESCO cho biết: “Ở các trường quốc tế, không chỉ có duy nhất học sinh VN theo học nên nhà trường không thể dạy toàn bộ chương trình của Bộ GD-ĐT, văn hóa VN mà phải dạy chương trình, văn hóa quốc tế. Kết quả là đào tạo ra những công dân toàn cầu…”.
Bên cạnh những ưu điểm như năng động, tự lập, có thể làm việc ở bất kỳ quốc gia nào trên thế giới, công dân toàn cầu cũng có những nhược điểm. Nhận xét về những nhược điểm này, TS. Huỳnh Văn Sơn - Trưởng bộ môn Tâm lý Trường ĐHSP TP.HCM nói: “Khả năng giao tiếp bằng tiếng mẹ đẻ của các em bị hạn chế. Thậm chí ngôn ngữ của các em còn bị biến dạng, nói một câu tiếng Việt là đệm một câu tiếng Anh…”.
Quả đúng như vậy, phần lớn học sinh VN học tại các trường quốc tế đều nói tiếng mẹ đẻ rất tệ. Đặc biệt là những học sinh học trường quốc tế từ mầm non hay tiểu học.
Chị Thúy Mai có con đang học tiểu học tại trường quốc tế dạy bằng tiếng Anh tâm sự: “Thời gian đầu, thấy bé nói tiếng Anh lưu loát, chúng tôi tự hào lắm. Thế là cả hai vợ chồng cùng nói tiếng Anh với con luôn. Không biết từ lúc nào, tiếng Anh đã trở thành ngôn ngữ giao tiếp của gia đình tôi. Rồi khi gặp người lớn, thậm chí là ông bà nội, ông bà ngoại, bé Quỳnh Mai cũng xưng I, you (tôi và bạn), chúng tôi chợt nhận ra con mình đã đi quá xa truyền thống văn hóa VN…”.
Hoàn cảnh của anh Khương - phụ huynh một học sinh Trường Quốc tế Canada cũng rơi vào tình cảnh tương tự. Từ khi trở thành học sinh của trường quốc tế, mỗi ngày con trai của anh chỉ nói với ba, mẹ hai chữ: hello và byebye. “Sáng, trước khi bước ra khỏi cửa, nó nói với chúng tôi: byebye, chiều đi học về nhìn thấy ba, mẹ, nó nói: hello hoặc hi sau đó thì vào phòng đóng cửa lại…”.
Không chỉ có vậy, các công dân toàn cầu còn “Không có ý thức về quê hương đất nước do không được dạy văn hóa VN. Các em cũng không được dạy cách trọng già, mến trẻ, kính trên nhường dưới, chia sẻ với cộng đồng. Cái tôi của các em quá lớn và trở nên ích kỷ”, TS. Nguyễn Thế Bảo - Hiệu trưởng Trường CĐ Việt Mỹ cho biết.
Làm sao để dung hòa
Trong khi các trường công lập chưa thể đáp ứng hết nhu cầu học tập của học sinh thì việc xuất hiện các trường quốc tế là rất đáng hoan nghênh. Tuy nhiên để chọn được một trường vừa có thể đào tạo học sinh VN thành những công dân toàn cầu, vừa giúp trẻ giữ được bản sắc văn hóa dân tộc thật không dễ chút nào.
Theo ThS. Trịnh Xuân Khanh, một số nước ở châu Á cũng rơi vào hoàn cảnh tương tự VN. Nghĩa là những học sinh bản địa khi học tập tại các trường quốc tế đều không giữ được gốc rễ văn hóa dân tộc. Trung Quốc là một nước hiếm hoi vẫn giữ văn hóa dân tộc khi học sinh của nước này tham gia học tập tại các trường quốc tế đang mọc lên ngày càng nhiều ở đây. Lý giải về điều này, ông Xuân Khanh nói: “Khi học ở trường quốc tế, học sinh người Trung Quốc cũng học tập và hòa đồng với học sinh của nhiều quốc gia khác đang học trong trường. Các em cũng giao tiếp bằng tiếng Anh. Song khi về nhà, các em chỉ nói tiếng mẹ đẻ và ứng xử theo văn hóa của người Trung Quốc. Cha mẹ các em cũng đặt nặng văn hóa dân tộc trong gia đình, trong việc giáo dục con cái”…
Còn ở VN, để giữ được bản sắc văn hóa dân tộc trong mỗi công dân toàn cầu, Bộ GD-ĐT đã yêu cầu những trường quốc tế có học sinh VN theo học phải dạy chương trình của bộ. Chủ yếu là dạy 3 môn văn, sử, địa. Song trên thực tế, các trường quốc tế không chú trọng nhiều đến chương trình của Bộ GD-ĐT. Theo đó, việc học 3 môn văn, sử, địa tại các trường quốc tế của học sinh VN chẳng khác nào cưỡi ngựa xem hoa. Tệ hại hơn, có một số ít trường quốc tế còn xuyên tạc lịch sử VN.
Vậy, phải làm thế nào để con mình không bị lai căng khi học trường quốc tế?
Anh Thắng, Q.1 cho biết: “Chương trình của Bộ GD-ĐT khá nặng so với sức học của con tôi nên sau khi cháu học hết THCS, tôi đã cho con học trường quốc tế. Tiêu chuẩn đầu tiên chọn trường quốc tế của gia đình tôi là trường phải có uy tín, dạy một số môn thuộc chương trình của Bộ GD-ĐT”.
Một cán bộ thuộc Sở GD-ĐT TP.HCM cũng cho biết, con của chị học rất giỏi, bậc THCS học tại Trường THPT chuyên Trần Đại Nghĩa. Năm 2008, con chị trúng tuyển cả hai trường THPT chuyên Lê Hồng Phong và Trần Đại Nghĩa nhưng chị quyết định cho con học tại Trường Quốc tế TP.HCM. “Tôi muốn con mình trở nên năng động, sáng tạo nhưng vẫn giữ được văn hóa dân tộc. Vì vậy phải đợi đến khi cháu học xong THCS - nghĩa là có một vốn kiến thức về văn hóa VN tôi mới cho học trường quốc tế”, chị nói.
TS. Huỳnh Văn Sơn khuyến cáo: “Khi cho con học tại các trường quốc tế, phụ huynh phải giữ gìn sinh hoạt gia đình mang tính truyền thống. Cha mẹ phải sát cánh cùng con, cùng chơi, cùng học với con…”.
Bài, ảnh: Hòa Triều