Kỳ tuyển sinh ĐH-CĐ năm 2010 đã tạo nên dấu ấn một mùa thi tương đối căng thẳng thông qua hội chứng xét “nguyện vọng” (NV).

Nhiều thí sinh đạt điểm cao nhưng vẫn “rớt đài” do đăng ký vào những trường ĐH thuộc top trên, NV 2 và NV3 tiếp theo đã làm những thí sinh này dở khóc, dở cười bởi tỉ lệ chọi các NV này xem ra có phần khốc liệt hơn đợt thi đầu. Nguyên nhân được lý giải: thí sinh hoàn toàn không có thông tin gì về lượng hồ sơ nộp về các trường nên đành phó thác cho “canh bạc” may rủi mùa thi.

Trao quyền tự chủ là phải tự công khai
Mùa tuyển sinh năm nay phải kể đến sự thay đổi tương đối chi tiết quy chế tuyển sinh mà Bộ GD&ĐT đã ban hành. Nhằm tạo cho thí sinh thêm nhiều sự lựa chọn, Bộ GD&ĐT đã đưa ra phương án táo bạo “cho phép sinh sinh rút hồ sơ đã nộp trong vòng 20 ngày để nộp sang trường khác” nếu thí sinh tự nhận thấy xác xuất đậu cao hơn, phù hợp khả năng hơn. Chủ trương của Bộ đưa ra qua những quy chế tuyển sinh mới sẽ tạo cho thí sinh nhiều cơ hội lựa chọn ngành nghề hợp lý, các trường buộc phải cập nhật công khai lượng hồ sơ đã nhận để thí sinh theo dõi, nắm bắt.

Nếu coi đây là giải pháp tháo gỡ những vướng mắc mùa thi mà hệ luỵ của điểm sàn, của xét NV đã làm không ít thí sinh lâm vào cảnh “học tài, thi phận” cũng không phải đã nói quá! Mùa tuyển sinh 2010 đã ghi nhận nhiều trường ĐH có tỉ lệ chọi đạt tới 1/30, thậm chí tới con số 1/50. Tức là ngần ấy người đâm đơn vào NV2, NV3 chỉ duy nhất một người may mắn đặt chân vào giảng đường.

Điều đáng tiếc là kết quả điểm thi của những thí sinh kém may mắn ấy lại khá cao, đạt 23-24 điểm vẫn rớt. Một số trường có thương hiệu, thuộc top trên thì ngay từ đâu đã không cần đến phương án xét tuyển nguyện vọng, do lượng thí sinh đầu vào đã vượt nhiều lần chỉ tiêu. Đương nhiên những trường này cũng có tỉ lệ chọi, dù không cao như những năm 2008 trở về trước. Đối với những trường thuộc top dưới, nghịch lý lại xảy ra là không tuyển đủ chỉ tiêu, rất ít thí sinh nộp hồ sơ đầu vào. Nhiều trường ĐH đã phải công khai hồ sơ đã nhận được (như ĐH Huế), lấy đại trà NV2, rồi NV3 mà vẫn thiếu. Nhiều trường mở ngành rồi đành tuyên bố đóng cửa ngành học trong tiếc nuối.

Thực tế, nếu các trường công khai hồ sơ đầu vào, sẽ có lợi cả thí sinh lẫn nhà trường. Khi đó thí sinh luôn có sự lựa chọn đúng đắn, chọn trường, chọn ngành phù hợp khả năng. Và các trường top dưới sẽ không phải đứng trước mối lo thiếu trầm trọng thí sinh hoặc đóng cửa ngành học. Theo Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Bùi Văn Ga, đây là một trong những quyền tự chủ rất mạnh mà Bộ đã giao cho các trường. Trách nhiệm của trường, của hiệu trưởng là Bộ ra chủ trương, trường có trách nhiệm thực hiện đúng. Nhà trường, hiệu trưởng được trao quyền tự chủ, nghĩa là trong đó phải làm tốt khâu công khai minh bạch lượng hồ sơ thí sinh đã nộp hằng ngày trên website. Quy định trên không gây nhiều phức tạp hoặc khó khăn cho nhà trường. Bởi Bộ GD&ĐT đã tích hợp yếu tố này vào phần mềm tuyển sinh, các trường chỉ phải nhập dữ liệu rồi đưa lên trang web.

Tỉ lệ chọi 2011 sẽ không cao
Theo dự báo, tỉ lệ chọi năm nay sẽ không cao như các năm trước. Mỗi năm, có khoảng trên 1 triệu thí sinh bước vào kỳ thi ĐH-CĐ, con số này không tăng, nhưng cứ mỗi năm chỉ tiêu tuyển sinh các trường đều tăng, do đó tỉ lệ chọi ngày càng giảm. Kỳ thi tuyển sinh ĐH-CĐ năm 2010 có khoảng 1,7 triệu thí sinh đăng ký dự thi (gồm cả hồ sơ ảo), trong khi chỉ tiêu tuyển là 513.000, tỷ lệ chọi chung cả nước rơi vào 1/3. Năm nay, Bộ GD&DT dự kiến  tuyển 548.000 chỉ tiêu, tăng 35.000 chỉ tiêu so với năm 2010, tỉ lệ chọi sẽ giảm.

Ngày 14-3 sắp tới, Bộ GD&ĐT sẽ ban hành cuốn “Những điều cần biết tuyển sinh ĐH-CĐ năm 2011” và cũng là thời điểm thí sinh trên toàn quốc sẽ bắt đầu nộp hồ sơ đăng ký dự thi (ĐKDT) tại các Sở GD&ĐT. Bộ GD&ĐT lưu ý, thí sinh hết sức cẩn thận khi làm hồ sơ, tránh sai sót. Nếu thí sinh phát hiện sai sót trong quá trình làm hồ sơ, sẽ còn một cơ hội cuối để chỉnh sửa vào ngày làm thủ tục trước khi bước vào phòng thi. Để làm thủ tục chỉnh sửa, bổ sung sai sót trong hồ sơ dự thi, thí sinh mang theo phiếu số 2 để cán bộ tuyển sinh của trường đóng dấu xác nhận vào phiếu số 2 và phải có mặt tại địa điểm thi vào ngày 3-7-2011với đợt 1;ngày 8-7 đối với đợt 2; ngày 14-7 đối với đợt thi thứ 3.